data-nosnippet>
Berlin ostaje uz EUFOR i Schmidta: Njemačka sada upozorava i na druge političke blokade u BiH
Berlin ostaje uz EUFOR i Christiana Schmidta, dok novi dokument njemačke vlade pokazuje promjenu tona prema Republici Srpskoj i sve otvorenije upozorava i na druge političke aktere koji koče funkcionisanje države.
Njemački Bundestag raspravljao je danas o produženju angažmana njemačkih vojnika u misiji EUFOR-a Althea u Bosni i Hercegovini, a pažnju je privukao novi dokument njemačke vlade u kojem se, za razliku od ranijih godina, više ne spominje direktno bivši predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik niti njegova secesionistička retorika.
Umjesto toga, Berlin upozorava na “autonomaške tendencije” u Republici Srpskoj, ali i na djelovanje “drugih nacionalističkih aktera” koji blokadama ugrožavaju funkcionalnost države. Dokument istovremeno potvrđuje nastavak snažne njemačke podrške misiji EUFOR-a, evropskom putu BiH i visokom predstavniku Christianu Schmidtu.
S obzirom na to da je RS eksplicitno pomenuta u kontekstu “autonomaških tendencija”, može se pretpostaviti da se formulacija o “drugim nacionalističkim akterima” odnosi na hrvatske političke aktere u BiH. Iz ovoga se može izvući zaključak da Vlada Njemačke prihvata sporazum postignut s administracijom SAD o obustavljanju aktivnosti na otcjepljenju RS, iako se to eksplicitno ne spominje. Imajući u vidu da njemačka diplomatija uvijek pažljivo bira riječi u zvaničnim dokumentima, čini se da se fokus kritika s Banje Luke pomjera i prema Mostaru.
Ovogodišnji dokument opisuje politički sistem BiH kao duboko podijeljen i opterećen velikim brojem mogućnosti veta, što ozbiljno ograničava sposobnost donošenja odluka i provođenja reformi. Njemačka vlada podsjeća da je Evropsko vijeće 21. marta 2024. odobrilo otvaranje pristupnih pregovora BiH s EU, ali navodi da su dalji reformski koraci neophodni, posebno u oblastima demokratije, vladavine prava i jačanja institucija.
Dokument upozorava da je BiH ranjiva na vanjske pokušaje destabilizacije zbog slabih institucija i etnički podijeljene političke scene, te posebno naglašava da je nakon ruskog napada na Ukrajinu povećan rizik destabilizacije BiH. Podsjeća se da je mandat EUFOR-a obnovljen jednoglasno u Vijeću sigurnosti UN-a 31. oktobra 2025. godine, čime se indirektno prihvata da je Moskva, neulaganjem veta, indirektno dala saglasnost na angažman njemačkih vojnika u BiH.
Vlada Friedricha Merza veoma je kritički raspoložena prema Rusiji i uvela je oštrije mjere prema toj zemlji u odnosu na vladu prethodnika Olafa Scholza. Pored vojnog angažmana, Njemačka ulaže i u razvojnu, ekonomsku i političku podršku BiH kroz projekte u oblasti demokratije, nezavisnih medija, borbe protiv trgovine ljudima, ekonomskog razvoja, energetike i klimatskih projekata.
Prema pisanju Nezavisnih novina, vlada u Berlinu čvrsto stoji iza Schmidta i protivi se njegovom preuranjenom odlasku s ove pozicije.