Pažnju javnosti izazvale su izmjene i dopune Zakona o penzionom i invalidskom osiguranju koje su stupile na snagu krajem januara, posebno član 81, kojim se uvodi diferencirani obračun starosnih penzija. Prema novim pravilima, pojedine penzije mogu biti niže čak i od dosadašnjeg minimalnog iznosa.
Po novom modelu, najniža starosna penzija zavisi od dužine penzijskog staža i određuje se kao procenat prosječne penzije isplaćene za decembar prethodne godine, usklađene u godini ostvarivanja prava.
Istim članom izmijenjene su i odredbe koje se odnose na porodične i invalidske penzije.
Iz Federalnog zavoda za penziono i invalidsko osiguranje pojašnjavaju da se korisniku kojem je porodična ili invalidska penzija obračunata u manjem iznosu od najniže penzije utvrđene članom 81 isplaćuje najniža penzija, koja ne može biti niža od 90 posto prosječne penzije isplaćene za decembar prethodne godine, usklađene u godini ostvarivanja prava.
Izuzetak su korisnici porodične penzije koji pravo ostvaruju nakon smrti korisnika penzije iz stava (2) ovog člana — njima se garantuje najniži iznos penzije koji je pripadao preminulom korisniku.
Primjer izračuna najniže penzije
651,05 KM + 11,2% = 723,97 KM
723,97 KM × 90% = 651,57 KM
Ovaj iznos osigurava se korisnicima invalidske penzije i onima koji pravo na porodičnu penziju ostvaruju iza aktivnog osiguranika, ukoliko obračunata penzija ne prelazi najniži iznos.
Korisnicima porodične penzije koji pravo ostvaruju iza preminulog korisnika kojem je isplaćivana najniža penzija, osigurava se isti najniži iznos koji je primao preminuli.
S druge strane, ako je preminuli korisnik imao penziju višu od najniže, porodična penzija određuje se u procentu od tog iznosa, u zavisnosti od broja članova porodice koji ostvaruju pravo:
• 70% za jednog člana
• 80% za dva člana
• 90% za tri člana
• 100% za četiri i više članova
Primjer obračuna porodične penzije
Ako je penzija preminulog korisnika iznosila 1.250 KM:
1.250 KM × 70% = 875 KM