Delegacija iz Moskve prisustvovala je tradicionalnom obilježavanju krsne slave policije Republike Srpske (RS) u Banjoj Luci. Riječ je o predstavnicima Glavne uprave ruskog Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) koji su u RS boravili u novembru 2025. godine, dok entitetske vlasti do danas nisu objavile ni sastav delegacije niti teme razgovora.
Iz MUP-a RS-a saopćeno je tek da su ruski zvaničnici prisustvovali obilježavanju krsne slave ove institucije. Objavljena je i fotografija sa jednog od sastanaka u Banjoj Luci. Radio Slobodna Evropa (RSE) imao je uvid u zvaničnu dokumentaciju o susretima, na osnovu koje je identificirano pet članova ruske delegacije.
Vlasti Republike Srpske nisu zvanično saopćile ko je bio u delegaciji koja je 20. novembra prisustvovala obilježavanju krsne slave MUP-a RS-a, Svetog Arhanđela Mihaila. Međutim, uvidom u službeni dokument Ministarstva vanjskih poslova BiH, RSE je identificirao članove delegacije.
Putem Beograda u Sarajevo su avionom stigli Igor Danilkin, zamjenik načelnika Glavne uprave MUP-a Ruske Federacije za grad Moskvu, Denis Maslov, načelnik uprave unutrašnjih poslova, pukovnica Marija Solovjova, načelnica Štaba Glavne uprave, te Jurij Solovjev, zamjenik načelnika Uprave za dokumente. U delegaciji je bio i Oleg Frolov, saradnik Predstavništva Republike Srpske u Rusiji. Delegacija je iz Moskve doputovala u Beograd, a potom avionom Vlade RS-a u Banju Luku.
Glavna uprava MUP-a Ruske Federacije za grad Moskvu ne predstavlja običnu policijsku strukturu. Prema nalazima Evropske unije, riječ je o snažnom represivnom aparatu koji ima ključnu ulogu u gušenju političkih sloboda u Rusiji. EU je sankcionirala bivše i sadašnje čelnike ove uprave, uključujući aktuelnog šefa Olega Baranova, navodeći da je moskovska policija koristila sistem prepoznavanja lica za praćenje i proizvoljna hapšenja nezavisnih novinara, opozicionih aktivista i učesnika mirnih protesta, uključujući demonstracije podrške Alekseju Navaljnom i proteste protiv rata u Ukrajini.
Navaljni je bio advokat, antikorupcijski aktivista i političar koji je nakon trovanja 2020. godine prebačen na liječenje u Berlin. Po povratku u Rusiju osuđen je na 19 godina zatvora, gdje je preminuo u februaru 2024. godine. Prema zapadnim vladama, isti sistem nadzora koristi se i za lociranje regruta koji pokušavaju izbjeći prisilnu mobilizaciju za rat protiv Ukrajine.
Ministar unutrašnjih poslova RS-a Željko Budimir i direktor policije RS-a Siniša Kostrešević boravili su u septembru u Moskvi, gdje su razgovarali sa šefom moskovske policije Olegom Baranovim, koji je pod sankcijama EU, te komandantom specijalne policije Jevgenijem Simonovom. Prema zvaničnim navodima, teme sastanaka bile su “borba protiv ekstremizma” i “jačanje saradnje”.
Budimir se sastao i sa zamjenikom ruskog ministra policije Igorom Zubovim, koji je ranije imao sastanke i s Nenadom Nešićem, bivšim državnim ministrom sigurnosti BiH.
Predsjednik Ruske Federacije Vladimir Putin odlikovao je Željka Budimira “za izuzetan doprinos kulturi, umjetnosti, obrazovanju, očuvanju ruskog jezika i književnosti, kao i za jačanje kulturnih veza i prijateljstva između naroda”. Medalju “Puškin” Budimiru je 26. decembra 2025. u Banjoj Luci uručio ruski ambasador u BiH Igor Kalabuhov.
Iz MUP-a Republike Srpske navode da su, na osnovu memoranduma potpisanog 2015. godine, do sada “razmjenjivana iskustva i znanja”. Također je navedeno:
“Razmatra se mogućnost organiziranja obuke za naše pripadnike iz oblasti kinologije i načina korištenja konjice koja je u Moskvi na zavidnom nivou”.
Ipak, MUP RS-a nije odgovorio na pitanja o konkretnim aktivnostima, mjestima i oblicima obuka, niti o eventualnom dolasku ruskih instruktora u BiH. Poznato je da je MUP RS-a u Rusiji nabavio tri helikoptera Kazan Ansat, dio naoružanja za Specijalnu antiterorističku jedinicu te antidron opremu. Mediji su izvijestili i da je u maju 2024. organiziran online kurs o prikupljanju podataka iz otvorenih izvora (OSINT) za pripadnike MUP-a RS.
Formalna saradnja policija RS-a i Rusije traje od 2015. godine, kada je potpisan memorandum o razmjeni informacija, zajedničkim aktivnostima i obukama. Memorandum predviđa saradnju u borbi protiv terorizma i “ostalih kaznenih djela transnacionalnog karaktera”.
“Saradnja ima operativni nivo, jer smo vidjeli slanje pripadnika MUP-a RS-a u Moskvu, dolaske ruskih delegacija i instruktora u Banju Luku, zajedničke aktivnosti u oblasti ‘borbe protiv terorizma’”, rekao je za RSE vanjskopolitički analitičar Harun Karčić, dodajući da se “ne radi o klasičnoj međunarodnoj policijskoj saradnji, već o strateškom oslanjanju RS na ruski sigurnosni model”.
Najosjetljiviji dio memoranduma odnosi se na “direktne komunikacijske kanale” između entitetske i ruske policije, bez jasne koordinacije s državnim sigurnosnim institucijama BiH. Memorandum nije razmatran u Predsjedništvu niti Parlamentarnoj skupštini BiH, iako se odnosi na pitanja iz državne nadležnosti.
Evropska komisija u izvještajima upozorava da saradnja MUP-a RS s ruskim institucijama predstavlja kršenje preuzetih međunarodnih obaveza i sankcija, te navodi da vlasti RS-a održavaju intenzivne kontakte s Rusijom na najvišim nivoima. Upozorava se i na kontinuirani interes Rusije za destabilizaciju zapadnog Balkana.
Evropski parlament u rezolucijama za 2023. i 2024. godinu navodi da su Bosna i Hercegovina i njen evropski put sve češće meta zlonamjernih stranih aktera, prvenstveno Rusije i Kine, koje koriste institucionalne slabosti i političke podjele za zaustavljanje reformi i urušavanje povjerenja u Evropsku uniju.